https://islamiforum.net/ Mon, 20 Apr 2026 18:47:55 +0000 MyBB https://islamiforum.net/Thread-desteginize-ihtiyacim-var Tue, 20 Jan 2026 17:55:07 +0300 Ryuene]]> https://islamiforum.net/Thread-desteginize-ihtiyacim-var
Şu an bu satırları yazacak gücü bile kendimde zor buluyorum ama içimdeki o sessiz çığlığı bir yere bırakmazsam boğulacağım. 17 yaşındayım. Hayatımın en "parlak" olması gereken döneminde, manik depresyon geçiriyorum aylardır ve derin bir yalnızlığın pençesindeyim.

Çok yalnızım arkadaş sayım 0 bildiğiniz 0, kimsesiz ve yapayalnızım. Geçenlerde dayanamadım, Allah'a sitem ettim. "Bana birini gönder, artık bu yükü tek başıma taşımak istemiyorum" dedim. Ve birisi geldi. 4 gün sürdü... Sadece 4 gün.

Tanıştığım bir kızdı ve biraz hani ilgi sevdalısıydı sürekli ilgi istiyordu ve ileri gidiyordu yakın olmak istiyordu ve ben ona karşı dürüst oldum, sınırlarımı çizdim, gerici görünme pahasına karakterimden ödün vermedim.. En son benim bu kendi sınırlarını koruma konum yüzünden tartıştık ve son mesaj olarak, mentalinin kötü olduğunu bildiğim için en şefkatli halimle "Merak ettim seni, umarım iyisindir" diye bir mesaj attım. Sonuç ne mi oldu? Engellendim.
Şimdi soruyorum size ve yukarıdakine:

"İnsanlar tesadüfen karşılaşmazlar onları buluşturan Allah’tır."


Neden? En çok ihtiyacım olduğu anda bir umut
 ışığı yakıp, neden 4 gün sonra onu daha büyük bir karanlıkla geri alıyorsun? Ben mi çok anormalim yoksa bu dünya mı "saf" olan her şeyi ezmeye programlı? Aylardır bir imtihan içerisindeyim ve artık dayanamıyorum. Bugün zihinsel ve duygusal olarak aşırı yoruldum, ağladım ve gün bitmeden bu sürpriz beni yakaladı.

Sınırları korumaya çalıştıkça, dürüst kaldıkça daha çok dövülüyorum sanki. Artık "normal biri" olmak, sadece göğsümün ağrımadan nefes almasını istiyorum. Hissizleşiyorum ve bu beni korkutuyor. Yıllardır yapayalnızım. Değer, sevgi görememe konusunda konuşsam sayfalar yazarım kendim hakkımda 

Sizce Allah gerçekten sevdiği kulunu böyle mi imtihan eder, yoksa ben sadece bu evrende unutulmuş bir atık mıyım?
Okuduğunuz için teşekkürler, sadece duyulmaya ihtiyacım vardı.]]>
Şu an bu satırları yazacak gücü bile kendimde zor buluyorum ama içimdeki o sessiz çığlığı bir yere bırakmazsam boğulacağım. 17 yaşındayım. Hayatımın en "parlak" olması gereken döneminde, manik depresyon geçiriyorum aylardır ve derin bir yalnızlığın pençesindeyim.

Çok yalnızım arkadaş sayım 0 bildiğiniz 0, kimsesiz ve yapayalnızım. Geçenlerde dayanamadım, Allah'a sitem ettim. "Bana birini gönder, artık bu yükü tek başıma taşımak istemiyorum" dedim. Ve birisi geldi. 4 gün sürdü... Sadece 4 gün.

Tanıştığım bir kızdı ve biraz hani ilgi sevdalısıydı sürekli ilgi istiyordu ve ileri gidiyordu yakın olmak istiyordu ve ben ona karşı dürüst oldum, sınırlarımı çizdim, gerici görünme pahasına karakterimden ödün vermedim.. En son benim bu kendi sınırlarını koruma konum yüzünden tartıştık ve son mesaj olarak, mentalinin kötü olduğunu bildiğim için en şefkatli halimle "Merak ettim seni, umarım iyisindir" diye bir mesaj attım. Sonuç ne mi oldu? Engellendim.
Şimdi soruyorum size ve yukarıdakine:

"İnsanlar tesadüfen karşılaşmazlar onları buluşturan Allah’tır."


Neden? En çok ihtiyacım olduğu anda bir umut
 ışığı yakıp, neden 4 gün sonra onu daha büyük bir karanlıkla geri alıyorsun? Ben mi çok anormalim yoksa bu dünya mı "saf" olan her şeyi ezmeye programlı? Aylardır bir imtihan içerisindeyim ve artık dayanamıyorum. Bugün zihinsel ve duygusal olarak aşırı yoruldum, ağladım ve gün bitmeden bu sürpriz beni yakaladı.

Sınırları korumaya çalıştıkça, dürüst kaldıkça daha çok dövülüyorum sanki. Artık "normal biri" olmak, sadece göğsümün ağrımadan nefes almasını istiyorum. Hissizleşiyorum ve bu beni korkutuyor. Yıllardır yapayalnızım. Değer, sevgi görememe konusunda konuşsam sayfalar yazarım kendim hakkımda 

Sizce Allah gerçekten sevdiği kulunu böyle mi imtihan eder, yoksa ben sadece bu evrende unutulmuş bir atık mıyım?
Okuduğunuz için teşekkürler, sadece duyulmaya ihtiyacım vardı.]]> https://islamiforum.net/Thread-rahmet-insani Wed, 12 Apr 2023 22:10:02 +0300 USKUP]]> https://islamiforum.net/Thread-rahmet-insani 1- Benliğini bertaraf eder
2- Kendine vakıf olur, kendini Hakk'a ram eder
3- Yüzünden tebessüm eksik olmaz
4- Simasında rahmaniyet ve secde adameti olur
5- Günahkara değil günaha kızar
6- Gittiği her yere bahar götürür, muhabbet götürür, bulunduğu her yere huzur veren bir kişiliğe sahiptir
7- Her sözü ruha gıdadır
8- Gönül ihya eder
9- Yalnızların ve gariplerin dert ortağıdır
10- Etrafıyla ilgili daima takva üzere yardımlaşır
11- Daima ilahi huzur içinde olduğu idrakindedir
12- Gelmeyene gider, kimseye küsmez, vermeyene verir derya misalidir, diğergamdır, evvela önce kardeşim der]]> 1- Benliğini bertaraf eder
2- Kendine vakıf olur, kendini Hakk'a ram eder
3- Yüzünden tebessüm eksik olmaz
4- Simasında rahmaniyet ve secde adameti olur
5- Günahkara değil günaha kızar
6- Gittiği her yere bahar götürür, muhabbet götürür, bulunduğu her yere huzur veren bir kişiliğe sahiptir
7- Her sözü ruha gıdadır
8- Gönül ihya eder
9- Yalnızların ve gariplerin dert ortağıdır
10- Etrafıyla ilgili daima takva üzere yardımlaşır
11- Daima ilahi huzur içinde olduğu idrakindedir
12- Gelmeyene gider, kimseye küsmez, vermeyene verir derya misalidir, diğergamdır, evvela önce kardeşim der]]> https://islamiforum.net/Thread-ben-mecnun-degildim Sat, 20 Nov 2021 13:04:27 +0300 Gül-i Cennet]]> https://islamiforum.net/Thread-ben-mecnun-degildim ]]> ]]> https://islamiforum.net/Thread-allah-a-zikir Sun, 01 Aug 2021 06:24:44 +0300 ihsanak]]> https://islamiforum.net/Thread-allah-a-zikir ALLAH`a Zikir ?

Eûzu billahi mineş-şeytânirracîm Bismillahirrahmanirrahîm

100 Kez: Sübhânallâh

100 Kez: Elhamdülillah 

100 Kez: La ilahe illallah

100 Kez: Sübhânallâhi ve bi–hamdihî

33 Kez: Lâ havle velâ kuvvete illâ billâh 

33 Kez: Sübhânallahi ve’l–hamdü lillâhi velâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber

33 Kez: Salavat 

3 Kez: lâ ilâhe illallahü vahdehû lâ şerîke leh, lehü’l–mülkü ve lehü’l–hamdü ve hüve alâ külli şey’in kadîr

3 Kez: Sübhânallâhi ve bi–hamdihî adede halkihî ve rızâ nefsihî ve zinete arşihî ve midâde kelimâtihî

3 Kez: Sübhâneke’llâhümme rabbenâ ve bi–hamdik. Allâhümm’ağfir lî

3 Kez: Allâhümmağfir lî verhamnî vehdinî verzuknî

3 Kez: Allâhümmağfirlî zenbî küllehû, dikkahû ve cillehû, ve evvelehû ve âhirehû, ve alâniyetehû ve sirrehû

1 Kez: Allâhümme fâtıre’s–semâvâti ve’l–ardı âlime’l–gaybi ve’ş–şehâdeti, rabbe külli şey’in ve melîkehû. Eşhedü enlâ ilâhe illâ ente. Eûzü bike min şerri nefsî ve şerri’ş–şeytâni ve şirkihî


Zikrin Mealleri ve Hikmetleri ?
Kim Yüz defa sübhânallah der, ona bin iyilik yazılır veya bin günahı bağışlanır. 

Kim sabah akşam yüz defa sübhânallâhi ve bi–hamdihî: Ben Allah’ı ulûhiyyet makamına yakışmayan sıfatlardan tenzih eder ve O’na hamdederim” derse, onun söylediklerinin bir mislini veya daha fazlasını söyleyen kimse dışında hiçbir şahıs, kıyâmet gününde onun söylediğinden daha faziletli bir zikirle gelemez, cennette onun için bir hurma ağacı dikilir. 

Lâ havle velâ kuvvete illâ billâh: Günahtan kaçacak güç, ibadet edecek kuvvet ancak Allah’ın yardımıyla kazanılabilir.

İsrâ gecesinde İbrâhim aleyhisselâm’a rastladım. Bana şunu söyledi: Yâ Muhammed! Ümmetine benden selâm söyle ve onlara cennetin toprağının çok güzel, suyunun tatlı, arazisinin son derece geniş ve dümdüz, ağaçlarının da sübhânallahi ve’l–hamdü lillâhi velâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber’den ibaret olduğunu haber ver.

Lâ ilâhe illallahü vahdehû lâ şerîke leh, lehü’l–mülkü ve lehü’l–hamdü ve hüve alâ külli şey’in kadîr: Allah’tan başka ilâh yoktur; yalnız Allah vardır. O tektir, ortağı yoktur. Mülk O’nundur, hamd O’na mahsustur. O’nun gücü her şeye yeter. 

Sübhânallâhi ve bi–hamdihî adede halkihî ve rızâ nefsihî ve zinete arşihî ve midâde kelimâtihî: Yarattıkları sayısınca, kendisinin hoşnut olduğunca, arşının ağırlığınca ve bitip tükenmeyen kelimeleri adedince ben Allah’ı ulûhiyyet makamına yakışmayan sıfatlardan tenzih eder ve O’na hamdederim.

Sübhâneke’llâhümme rabbenâ ve bi–hamdik. Allâhümm’ağfir lî: Allahım! Yüce Rabbimiz! Seni ulûhiyyet makamına yakışmayan sıfatlardan tenzih eder ve sana hamdederim. Allahım! Beni bağışla.

Allâhümmağfir lî verhamnî vehdinî verzuknî: Allahım, beni bağışla, bana merhamet et, rızânı kazandıracak işler yaptır ve bana hayırlı rızık ver.

Allâhümmağfirlî zenbî küllehû, dikkahû ve cillehû, ve evvelehû ve âhirehû, ve alâniyetehû ve sirrehû: Allahım! Günahımın hepsini, küçüğünü, büyüğünü, öncesini, sonrasını, açığını, gizlisini bana bağışla!

Allâhümme fâtıre’s–semâvâti ve’l–ardı âlime’l–gaybi ve’ş–şehâdeti, rabbe külli şey’in ve melîkehû. Eşhedü enlâ ilâhe illâ ente. Eûzü bike min şerri nefsî ve şerri’ş–şeytâni ve şirkihî: Gökleri ve yeri, görünen ve görünmeyen âlemleri yaratan Allahım! Ey her şeyin Rabbi ve sâhibi! Senden başka ilâh bulunmadığını kesinlikle söylerim. Nefsimin şerrinden, şeytanın şerrinden, onun Allah’a şirk koşmaya davet etmesinden sana sığınırım” diye dua et ve bunu sabahleyin, akşamleyin ve yatağa yattığın zaman söyle!]]> ALLAH`a Zikir ?

Eûzu billahi mineş-şeytânirracîm Bismillahirrahmanirrahîm

100 Kez: Sübhânallâh

100 Kez: Elhamdülillah 

100 Kez: La ilahe illallah

100 Kez: Sübhânallâhi ve bi–hamdihî

33 Kez: Lâ havle velâ kuvvete illâ billâh 

33 Kez: Sübhânallahi ve’l–hamdü lillâhi velâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber

33 Kez: Salavat 

3 Kez: lâ ilâhe illallahü vahdehû lâ şerîke leh, lehü’l–mülkü ve lehü’l–hamdü ve hüve alâ külli şey’in kadîr

3 Kez: Sübhânallâhi ve bi–hamdihî adede halkihî ve rızâ nefsihî ve zinete arşihî ve midâde kelimâtihî

3 Kez: Sübhâneke’llâhümme rabbenâ ve bi–hamdik. Allâhümm’ağfir lî

3 Kez: Allâhümmağfir lî verhamnî vehdinî verzuknî

3 Kez: Allâhümmağfirlî zenbî küllehû, dikkahû ve cillehû, ve evvelehû ve âhirehû, ve alâniyetehû ve sirrehû

1 Kez: Allâhümme fâtıre’s–semâvâti ve’l–ardı âlime’l–gaybi ve’ş–şehâdeti, rabbe külli şey’in ve melîkehû. Eşhedü enlâ ilâhe illâ ente. Eûzü bike min şerri nefsî ve şerri’ş–şeytâni ve şirkihî


Zikrin Mealleri ve Hikmetleri ?
Kim Yüz defa sübhânallah der, ona bin iyilik yazılır veya bin günahı bağışlanır. 

Kim sabah akşam yüz defa sübhânallâhi ve bi–hamdihî: Ben Allah’ı ulûhiyyet makamına yakışmayan sıfatlardan tenzih eder ve O’na hamdederim” derse, onun söylediklerinin bir mislini veya daha fazlasını söyleyen kimse dışında hiçbir şahıs, kıyâmet gününde onun söylediğinden daha faziletli bir zikirle gelemez, cennette onun için bir hurma ağacı dikilir. 

Lâ havle velâ kuvvete illâ billâh: Günahtan kaçacak güç, ibadet edecek kuvvet ancak Allah’ın yardımıyla kazanılabilir.

İsrâ gecesinde İbrâhim aleyhisselâm’a rastladım. Bana şunu söyledi: Yâ Muhammed! Ümmetine benden selâm söyle ve onlara cennetin toprağının çok güzel, suyunun tatlı, arazisinin son derece geniş ve dümdüz, ağaçlarının da sübhânallahi ve’l–hamdü lillâhi velâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber’den ibaret olduğunu haber ver.

Lâ ilâhe illallahü vahdehû lâ şerîke leh, lehü’l–mülkü ve lehü’l–hamdü ve hüve alâ külli şey’in kadîr: Allah’tan başka ilâh yoktur; yalnız Allah vardır. O tektir, ortağı yoktur. Mülk O’nundur, hamd O’na mahsustur. O’nun gücü her şeye yeter. 

Sübhânallâhi ve bi–hamdihî adede halkihî ve rızâ nefsihî ve zinete arşihî ve midâde kelimâtihî: Yarattıkları sayısınca, kendisinin hoşnut olduğunca, arşının ağırlığınca ve bitip tükenmeyen kelimeleri adedince ben Allah’ı ulûhiyyet makamına yakışmayan sıfatlardan tenzih eder ve O’na hamdederim.

Sübhâneke’llâhümme rabbenâ ve bi–hamdik. Allâhümm’ağfir lî: Allahım! Yüce Rabbimiz! Seni ulûhiyyet makamına yakışmayan sıfatlardan tenzih eder ve sana hamdederim. Allahım! Beni bağışla.

Allâhümmağfir lî verhamnî vehdinî verzuknî: Allahım, beni bağışla, bana merhamet et, rızânı kazandıracak işler yaptır ve bana hayırlı rızık ver.

Allâhümmağfirlî zenbî küllehû, dikkahû ve cillehû, ve evvelehû ve âhirehû, ve alâniyetehû ve sirrehû: Allahım! Günahımın hepsini, küçüğünü, büyüğünü, öncesini, sonrasını, açığını, gizlisini bana bağışla!

Allâhümme fâtıre’s–semâvâti ve’l–ardı âlime’l–gaybi ve’ş–şehâdeti, rabbe külli şey’in ve melîkehû. Eşhedü enlâ ilâhe illâ ente. Eûzü bike min şerri nefsî ve şerri’ş–şeytâni ve şirkihî: Gökleri ve yeri, görünen ve görünmeyen âlemleri yaratan Allahım! Ey her şeyin Rabbi ve sâhibi! Senden başka ilâh bulunmadığını kesinlikle söylerim. Nefsimin şerrinden, şeytanın şerrinden, onun Allah’a şirk koşmaya davet etmesinden sana sığınırım” diye dua et ve bunu sabahleyin, akşamleyin ve yatağa yattığın zaman söyle!]]> https://islamiforum.net/Thread-vefk Wed, 05 May 2021 16:22:55 +0300 Dindargenc]]> https://islamiforum.net/Thread-vefk https://islamiforum.net/Thread-cerrahi-tekkesi Mon, 08 Feb 2021 17:40:15 +0300 Bnonudevrdimsnkimsin]]> https://islamiforum.net/Thread-cerrahi-tekkesi


Dervişlik öyle bir şeydir ki taklidi bile adam eder dedi. Firavun diyordu ki bu Musa nasıl bir şey yani birinci gelmiş diye soruyordu dedi . Musa kimseden korkmadığı için bir numaraydı dedi. Şey budur zekilikle olmaz. Kimseden korkmamala olur topu topu hepsi bu dedi. Benim şeyh olmam da bu. Güçlü olan ayakta kalır kural budur dedi. Sonra Cem Yılmaz geldi. Osmanlı lokumları dağıttı. Zikir çektik dağıldık.]]>


Dervişlik öyle bir şeydir ki taklidi bile adam eder dedi. Firavun diyordu ki bu Musa nasıl bir şey yani birinci gelmiş diye soruyordu dedi . Musa kimseden korkmadığı için bir numaraydı dedi. Şey budur zekilikle olmaz. Kimseden korkmamala olur topu topu hepsi bu dedi. Benim şeyh olmam da bu. Güçlü olan ayakta kalır kural budur dedi. Sonra Cem Yılmaz geldi. Osmanlı lokumları dağıttı. Zikir çektik dağıldık.]]> https://islamiforum.net/Thread-kendine-yolculuk Tue, 02 Feb 2021 12:10:58 +0300 Aligibiyigityoktur]]> https://islamiforum.net/Thread-kendine-yolculuk https://islamiforum.net/Thread-cuppeli-ahmet Tue, 02 Feb 2021 11:55:15 +0300 Aligibiyigityoktur]]> https://islamiforum.net/Thread-cuppeli-ahmet https://islamiforum.net/Thread-omer-tugrul-inancer Tue, 02 Feb 2021 11:42:31 +0300 Aligibiyigityoktur]]> https://islamiforum.net/Thread-omer-tugrul-inancer https://islamiforum.net/Thread-iletisim Mon, 01 Feb 2021 13:32:46 +0300 Aligibiyigityoktur]]> https://islamiforum.net/Thread-iletisim https://islamiforum.net/Thread-geyik Mon, 01 Feb 2021 10:52:34 +0300 Aligibiyigityoktur]]> https://islamiforum.net/Thread-geyik



Kimse aslan tişörtü giymiyordu beyler. Bende giydim bu kazak mıdır tişört müdür ne baş ağrısıysa. Yoksa ortak bilinçaltı mı?]]>



Kimse aslan tişörtü giymiyordu beyler. Bende giydim bu kazak mıdır tişört müdür ne baş ağrısıysa. Yoksa ortak bilinçaltı mı?]]> https://islamiforum.net/Thread-sene-2008 Sun, 15 Nov 2020 22:47:17 +0300 ekberî]]> https://islamiforum.net/Thread-sene-2008 https://islamiforum.net/Thread-tasavvuf-ekolleri-nelerdir-ve-bu-ekollere-gore-niyet-ve-eylem-iliskisi-nasildir Tue, 10 Nov 2020 22:55:13 +0300 hasaneryilmaz]]> https://islamiforum.net/Thread-tasavvuf-ekolleri-nelerdir-ve-bu-ekollere-gore-niyet-ve-eylem-iliskisi-nasildir Tasavvuf ekolleri nelerdir ve bu ekollere göre niyet ve eylem ilişkisi nasıldır? sorusuna cevaplarınızı bekliyorum arkadaşlar.]]> Tasavvuf ekolleri nelerdir ve bu ekollere göre niyet ve eylem ilişkisi nasıldır? sorusuna cevaplarınızı bekliyorum arkadaşlar.]]> https://islamiforum.net/Thread-tasavvuf-ve-tevh%C3%AEd Thu, 24 Sep 2020 08:33:36 +0300 direkli]]> https://islamiforum.net/Thread-tasavvuf-ve-tevh%C3%AEd Tasavvuf gerek kulu kul eden ahlâkî erdemlere ve güzel huylara ermeyi sağlayan boyutuyla (tahalluk); gerekse kulu Hakk ile buluşturan insan, varlık ve Allah çizgisinde varlıkta birliği öğreten, Hakk ile kâim olmayı hedefleyen boyutuyla bir eğitim ve bilgi sistemidir. Dînin temeli tevhîd olduğu gibi tasavvufun temeli de tevhîddir. Tasavvufta tevhîd, Bir/Allah’ı bilmekle başlayan, Bir’i tanımak ve anlamakla yükselen, Bir için amel ve ibâdetle gelişen ve nihâyet muhabbet ve aşkla Bir’i yaşamak sûretiyle zirveye ulaşan bir disiplindir. Bilmek zihnî, anlamak aklî, tanımak kalbî, yaşamak ise hem kalbî hem bedenî bir eylemdir. Bu yüzden tasavvufî telakkîde Birlik sadece zihnî ve aklî faaliyetten ibâret değildir. Aksine zihnî ve aklî faaliyete kalbî ve bedenî aksiyon da eklenmiştir. Tasavvufta tevhîd sâlikin varacağı nihâyî Birlik anlayışıdır. Felsefede sadece zihnî ve aklî, ilm-i kelâmda aklî ve bedenî anlayışa, tasavvuf kalbî aksiyonu hayâtî bir eylem olarak ilâve etmiştir. Organları yöneten, duyguları etkileyen, görüş ve düşünceyi yönlendiren kalb ve gönüldür. Aklî eylem kalb ve gönle yerleşince kişinin hayâtı algılayış, varlığı okuma ve olayları yorumlama biçimi de değişir. Tevhîde ermenin yolu zihni bilgiyle, aklı düşünceyle, kalbi aşk ve muhabbetle doldurmaktan geçer. Aşk ile dolu bir gönül nereye bakarsa sadece O’nu görür, O’ndan başkasını görmez. Çünkü Kur’an’da: “Nereye dönerseniz dönün Allah’ın yüzü oradadır”1 buyurulmaktadır. Allah’ın rahmetinin her şeyi kuşattığına inanan,2 mutlak varlığın sadece O olduğunu bilen insanın gözünde fâil-i mutlak O’dur. Çünkü mü’min: “Lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâhi’l-Aliyyi’l-Azîm” ifâdeleriyle her türlü güç, kuvvet, tâkat ve enerjinin Yüce Allah’tan olduğunu itirâf etmektedir. Gerçek tevhîd bu itirâfı kalben hissetmektir. O yüce varlığa vuslatın yolu kendi varlığından geçmek, muhabbetle her şeyde Allah’ı tefekkür etmektir. Halk içinde en aşağı kendini görmek, tevâzû libâsına bürünmektir. Bu bir bakıma hiçliğe ermek, kendi fânî varlığını yok saymak, Hakk ile kâim olduğunu kavramaktır. Bu idrâke ererek aşk eteğine yapışan gönlünden Hakk’ın dışındaki ağyârı temizlemiş olur. Şâirâne ifâdesiyle: Kendime yokluktan özge bir iyi kâr bulamadım Benden ednâ halk içinde kimse zinhâr bulamadımŞöyle fehmettim ki varlıktır beni yoldan koyan Dâmen-i aşka yapıştım dilde ağyâr bulamadım3 Hayâtı anlamlı kılan hedefler belirlemek ve bir gâye istikâmetinde yürümektir. Kâinâtın gözde varlığı insanın, var oluş gâyesi sadece Allah’a kulluktur.4 Hazreti Mevlânâ, inanan için varlığın Mâşuk/Allah’tan ibâret bulunduğuna; âşıkın mürde/ölü, Mâşuk/Allah’ın gerçek diri5 olduğunu söyleyerek hedefin Allah ve O’nun rızâsı olduğuna dikkat çeker. Yâr/Allah ile olan gönül bu gerçeğin farkındadır. Ama ağyâr ile olan, mâsivâ ile kirlenen gönül ise istîlâya uğramış gibidir. İstîlâya uğrayan gönül kararır. Kararan gönlün aşkla temizlenmesi takdîrinde kul Allah’ı kalbi ile idrâk etmeye, Birliği yaşamaya başlar. Allah adamı hem âlemde, hem kendi varlığında Hakk’ı arayandır. Ancak insan dış âleme gitmeden kendi iç âleminde Hakk’ı bulabilir. Çünkü Allah insanla berâberdir. Nitekim Allah kuluna şah damarından daha yakın olduğunu belirtmektedir.6 İnsan O’nu ağyârda değil kendi içinde aramalıdır. İnsan gönlünün derinliklerine dalarak kendine bakmayı bilmeli, ilâhî olana; muhabbet ve ma’rifete âid bulunana yönelmelidir. Allah içte de dışta da insanlara kudret âsârını göstereceğini şöyle ifâde buyurur: “Biz onlara âfakta ve enfüste âyetlerimizi göstereceğiz.”7 Gören göz, düşünen akıl, seven kalb hep O’ndandır. İnsanın kendine âid neyi var ki? Nitekim Hz. Mevlânâ şöyle der: “Sen şu görünen bedenden ibaret değilsin. Sen rûhânî bir gözsün, bir görüşsün. Eğer sen, sende bulunan canı görebilsen, bedenden de, cisimden de kurtulursun.”8 İnsanın kendine âid bir varlığı olmadığını kavraması tevhîdde önemli bir merhaledir. Çünkü insan bu anlayışa erdiği zaman ben, ben demekten kurtulacak ve benim sandığı her şeyin kendisinin olmadığını, hatta kendisinin de kendisi olmadığını kavrayacaktır. Hz. Mevlânâ bu gerçeği Mesnevî’sinde ne güzel belirtmektedir: Biz ney gibiyiz. Bizdeki ses, sendendir. Biz dağ gibiyiz, bizdeki yankı sendendir. Ey bizim cânımıza cân olan Rabbim! Biz kim oluyoruz da, sana karşı, “biziz” diye ortaya çıkalım. Allahım bizim varlığımız aslında yoktan, “gerçek varlık” ise Senden ibârettir. Görünüşte biz bayrakların üstündeki arslanlarız. O arslanların zaman zaman oynayışı rüzgârın tesiri iledir. Arslanların oynayışı görünür de onları oynatan rüzgâr görünmez. İşte o görünmeyen var ya, O eksik olmasın, hiç bir zaman bizden uzak kalmasın. Allahım bizi hareket ettiren güç de bizim var oluşumuz da, senin ihsânındır. Varlığımızın hepsi Senin eserindir.9 Bilmek, bulmak ve olmak tasavvuf yolunda önemli menzillerdir. Bilmek ilme’l-yakîn ölçüleri içerisinde Hakk’ı, hakîkati, varlığı ve varlığın sahibini tanımaktır. Bilmek sonuçları itibariyle motivasyon tesiri olmayan, bununla birlikte kalbî irfâna açılan bir pencere niteliğindedir. Bu pencereden gelen ışık ve şua insana aradığını bulmaimkânı sunan, bir bakıma ilme’l-yakînden ayne’l-yakîne ulaştıran aracı niteliğindedir. Ayne’l-yakîn sayesinde açılan basîret gözü ibâdet ve tâatlerdeki mânevî haz, rûhânî aşk ve şevk ile hakka’l-yakîn ile olmayı ve kemâle ermeyi gerçekleştirir. Böylece Allah yolunun yolcusu gerçek tevhîd ile sonuçlanacak ma’rifet ve aşk yolculuğunda ilme’l yakîn/bilmek, ayne’l-yakîn/bulmak, hakka’l-yakîn/olmak menzillerinden geçmiş olur. Tasavvufta tevhîdin varlığı ilgilendiren ontolojik bir mânâsı varsa da asıl nihâyî mânâsı ve gâyesi insanın duygu ve düşüncelerindeki dağınıklığı toparlamak, hedefini teke indirmek (tevhîd-i kusûd) ve bu sâyede yaptığı işten, ibâdetten, hizmetten mânevî haz ve lezzet almaktır. İbâdetlere nefsin verdiği îğvâ ve idlâlden kurtularak aşkla yönelmek, kendini tanıyarak Rabbını tanımanın hazzına ermektir. Tasavvuf edebiyatında tevhîd ilâhîsi olarak bilinen sâlik ve zâkirleri hem tevhîd zikrine, hem de tevhîd idrâkine çağıran şiirler bu bakımdan zengin bir lirizm ihtivâ etmektedir. Kelime-i Tevhîd’in nefy bölümündeki “lâ ilâhe” lafzıyla gönüldeki Hakk’ın dışında her türlü ilgileri, sevgileri, hevâ ve nefs tanrılarını atıp yok ederek onun yerine “illallah” isbâtıyla sâdece Allah’ı ikâme etmektir. Nitekim Azîz Mahmûd Hüdâyî Hazretleri ne güzel söylemiştir: Buyruğun tut Rahmân’ın / Tevhîde gel tevhîdeTâzelensin îmânın / Tevhîde gel tevhîde Yaban yerlere bakma / Cânın odlara yakma Her gördüğüne akma / Tevhîde gel tevhîdeMâsivâdan gözün yum / Ne umarsan Hakk’tan um Gitsin gönülden hümum / Tevhîde gel tevhîde Sen seni ne sanırsın / Fânîye aldanırsın Hoş bir gün uyanırsın /Tevhîde gel tevhîde Sakın nefse inanma / Kendini bildim sanma Şirk âteşine yanma / Tevhîde gel tevhîde el-Hâsıl tevhîd fânî olandan ölmek, Bâkî ile olmak ve dirilmektir. Tevhîd, aşkı tetikler, aşk da ibâdet ve hizmet heyecânını ateşler, böylece insan hayâtı sevgi ve heyecân ile anlam kazanır.

Dipnotlar: 1) el-Bakara, 2/215. 2) el-A’râf, 7/156. 3) Ahmed Kuddûsî, Dîvân, İstanbul 1291, s. 113. 4) ez-Zâriyât, 51/56. 5) Mesnevî, I, b. 30. 6) Kâf, 45/16. 7) Fussilet, 41/53. 8) Mesnevî, VI, b. 811. 9) Mesnevî, I, b. 600-606.

hasan kamil yılmaz.

]]> Tasavvuf gerek kulu kul eden ahlâkî erdemlere ve güzel huylara ermeyi sağlayan boyutuyla (tahalluk); gerekse kulu Hakk ile buluşturan insan, varlık ve Allah çizgisinde varlıkta birliği öğreten, Hakk ile kâim olmayı hedefleyen boyutuyla bir eğitim ve bilgi sistemidir. Dînin temeli tevhîd olduğu gibi tasavvufun temeli de tevhîddir. Tasavvufta tevhîd, Bir/Allah’ı bilmekle başlayan, Bir’i tanımak ve anlamakla yükselen, Bir için amel ve ibâdetle gelişen ve nihâyet muhabbet ve aşkla Bir’i yaşamak sûretiyle zirveye ulaşan bir disiplindir. Bilmek zihnî, anlamak aklî, tanımak kalbî, yaşamak ise hem kalbî hem bedenî bir eylemdir. Bu yüzden tasavvufî telakkîde Birlik sadece zihnî ve aklî faaliyetten ibâret değildir. Aksine zihnî ve aklî faaliyete kalbî ve bedenî aksiyon da eklenmiştir. Tasavvufta tevhîd sâlikin varacağı nihâyî Birlik anlayışıdır. Felsefede sadece zihnî ve aklî, ilm-i kelâmda aklî ve bedenî anlayışa, tasavvuf kalbî aksiyonu hayâtî bir eylem olarak ilâve etmiştir. Organları yöneten, duyguları etkileyen, görüş ve düşünceyi yönlendiren kalb ve gönüldür. Aklî eylem kalb ve gönle yerleşince kişinin hayâtı algılayış, varlığı okuma ve olayları yorumlama biçimi de değişir. Tevhîde ermenin yolu zihni bilgiyle, aklı düşünceyle, kalbi aşk ve muhabbetle doldurmaktan geçer. Aşk ile dolu bir gönül nereye bakarsa sadece O’nu görür, O’ndan başkasını görmez. Çünkü Kur’an’da: “Nereye dönerseniz dönün Allah’ın yüzü oradadır”1 buyurulmaktadır. Allah’ın rahmetinin her şeyi kuşattığına inanan,2 mutlak varlığın sadece O olduğunu bilen insanın gözünde fâil-i mutlak O’dur. Çünkü mü’min: “Lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâhi’l-Aliyyi’l-Azîm” ifâdeleriyle her türlü güç, kuvvet, tâkat ve enerjinin Yüce Allah’tan olduğunu itirâf etmektedir. Gerçek tevhîd bu itirâfı kalben hissetmektir. O yüce varlığa vuslatın yolu kendi varlığından geçmek, muhabbetle her şeyde Allah’ı tefekkür etmektir. Halk içinde en aşağı kendini görmek, tevâzû libâsına bürünmektir. Bu bir bakıma hiçliğe ermek, kendi fânî varlığını yok saymak, Hakk ile kâim olduğunu kavramaktır. Bu idrâke ererek aşk eteğine yapışan gönlünden Hakk’ın dışındaki ağyârı temizlemiş olur. Şâirâne ifâdesiyle: Kendime yokluktan özge bir iyi kâr bulamadım Benden ednâ halk içinde kimse zinhâr bulamadımŞöyle fehmettim ki varlıktır beni yoldan koyan Dâmen-i aşka yapıştım dilde ağyâr bulamadım3 Hayâtı anlamlı kılan hedefler belirlemek ve bir gâye istikâmetinde yürümektir. Kâinâtın gözde varlığı insanın, var oluş gâyesi sadece Allah’a kulluktur.4 Hazreti Mevlânâ, inanan için varlığın Mâşuk/Allah’tan ibâret bulunduğuna; âşıkın mürde/ölü, Mâşuk/Allah’ın gerçek diri5 olduğunu söyleyerek hedefin Allah ve O’nun rızâsı olduğuna dikkat çeker. Yâr/Allah ile olan gönül bu gerçeğin farkındadır. Ama ağyâr ile olan, mâsivâ ile kirlenen gönül ise istîlâya uğramış gibidir. İstîlâya uğrayan gönül kararır. Kararan gönlün aşkla temizlenmesi takdîrinde kul Allah’ı kalbi ile idrâk etmeye, Birliği yaşamaya başlar. Allah adamı hem âlemde, hem kendi varlığında Hakk’ı arayandır. Ancak insan dış âleme gitmeden kendi iç âleminde Hakk’ı bulabilir. Çünkü Allah insanla berâberdir. Nitekim Allah kuluna şah damarından daha yakın olduğunu belirtmektedir.6 İnsan O’nu ağyârda değil kendi içinde aramalıdır. İnsan gönlünün derinliklerine dalarak kendine bakmayı bilmeli, ilâhî olana; muhabbet ve ma’rifete âid bulunana yönelmelidir. Allah içte de dışta da insanlara kudret âsârını göstereceğini şöyle ifâde buyurur: “Biz onlara âfakta ve enfüste âyetlerimizi göstereceğiz.”7 Gören göz, düşünen akıl, seven kalb hep O’ndandır. İnsanın kendine âid neyi var ki? Nitekim Hz. Mevlânâ şöyle der: “Sen şu görünen bedenden ibaret değilsin. Sen rûhânî bir gözsün, bir görüşsün. Eğer sen, sende bulunan canı görebilsen, bedenden de, cisimden de kurtulursun.”8 İnsanın kendine âid bir varlığı olmadığını kavraması tevhîdde önemli bir merhaledir. Çünkü insan bu anlayışa erdiği zaman ben, ben demekten kurtulacak ve benim sandığı her şeyin kendisinin olmadığını, hatta kendisinin de kendisi olmadığını kavrayacaktır. Hz. Mevlânâ bu gerçeği Mesnevî’sinde ne güzel belirtmektedir: Biz ney gibiyiz. Bizdeki ses, sendendir. Biz dağ gibiyiz, bizdeki yankı sendendir. Ey bizim cânımıza cân olan Rabbim! Biz kim oluyoruz da, sana karşı, “biziz” diye ortaya çıkalım. Allahım bizim varlığımız aslında yoktan, “gerçek varlık” ise Senden ibârettir. Görünüşte biz bayrakların üstündeki arslanlarız. O arslanların zaman zaman oynayışı rüzgârın tesiri iledir. Arslanların oynayışı görünür de onları oynatan rüzgâr görünmez. İşte o görünmeyen var ya, O eksik olmasın, hiç bir zaman bizden uzak kalmasın. Allahım bizi hareket ettiren güç de bizim var oluşumuz da, senin ihsânındır. Varlığımızın hepsi Senin eserindir.9 Bilmek, bulmak ve olmak tasavvuf yolunda önemli menzillerdir. Bilmek ilme’l-yakîn ölçüleri içerisinde Hakk’ı, hakîkati, varlığı ve varlığın sahibini tanımaktır. Bilmek sonuçları itibariyle motivasyon tesiri olmayan, bununla birlikte kalbî irfâna açılan bir pencere niteliğindedir. Bu pencereden gelen ışık ve şua insana aradığını bulmaimkânı sunan, bir bakıma ilme’l-yakînden ayne’l-yakîne ulaştıran aracı niteliğindedir. Ayne’l-yakîn sayesinde açılan basîret gözü ibâdet ve tâatlerdeki mânevî haz, rûhânî aşk ve şevk ile hakka’l-yakîn ile olmayı ve kemâle ermeyi gerçekleştirir. Böylece Allah yolunun yolcusu gerçek tevhîd ile sonuçlanacak ma’rifet ve aşk yolculuğunda ilme’l yakîn/bilmek, ayne’l-yakîn/bulmak, hakka’l-yakîn/olmak menzillerinden geçmiş olur. Tasavvufta tevhîdin varlığı ilgilendiren ontolojik bir mânâsı varsa da asıl nihâyî mânâsı ve gâyesi insanın duygu ve düşüncelerindeki dağınıklığı toparlamak, hedefini teke indirmek (tevhîd-i kusûd) ve bu sâyede yaptığı işten, ibâdetten, hizmetten mânevî haz ve lezzet almaktır. İbâdetlere nefsin verdiği îğvâ ve idlâlden kurtularak aşkla yönelmek, kendini tanıyarak Rabbını tanımanın hazzına ermektir. Tasavvuf edebiyatında tevhîd ilâhîsi olarak bilinen sâlik ve zâkirleri hem tevhîd zikrine, hem de tevhîd idrâkine çağıran şiirler bu bakımdan zengin bir lirizm ihtivâ etmektedir. Kelime-i Tevhîd’in nefy bölümündeki “lâ ilâhe” lafzıyla gönüldeki Hakk’ın dışında her türlü ilgileri, sevgileri, hevâ ve nefs tanrılarını atıp yok ederek onun yerine “illallah” isbâtıyla sâdece Allah’ı ikâme etmektir. Nitekim Azîz Mahmûd Hüdâyî Hazretleri ne güzel söylemiştir: Buyruğun tut Rahmân’ın / Tevhîde gel tevhîdeTâzelensin îmânın / Tevhîde gel tevhîde Yaban yerlere bakma / Cânın odlara yakma Her gördüğüne akma / Tevhîde gel tevhîdeMâsivâdan gözün yum / Ne umarsan Hakk’tan um Gitsin gönülden hümum / Tevhîde gel tevhîde Sen seni ne sanırsın / Fânîye aldanırsın Hoş bir gün uyanırsın /Tevhîde gel tevhîde Sakın nefse inanma / Kendini bildim sanma Şirk âteşine yanma / Tevhîde gel tevhîde el-Hâsıl tevhîd fânî olandan ölmek, Bâkî ile olmak ve dirilmektir. Tevhîd, aşkı tetikler, aşk da ibâdet ve hizmet heyecânını ateşler, böylece insan hayâtı sevgi ve heyecân ile anlam kazanır.

Dipnotlar: 1) el-Bakara, 2/215. 2) el-A’râf, 7/156. 3) Ahmed Kuddûsî, Dîvân, İstanbul 1291, s. 113. 4) ez-Zâriyât, 51/56. 5) Mesnevî, I, b. 30. 6) Kâf, 45/16. 7) Fussilet, 41/53. 8) Mesnevî, VI, b. 811. 9) Mesnevî, I, b. 600-606.

hasan kamil yılmaz.

]]> https://islamiforum.net/Thread-ledun-ilmi-ve-kesf--65805 Thu, 24 Sep 2020 08:14:08 +0300 direkli]]> https://islamiforum.net/Thread-ledun-ilmi-ve-kesf--65805 Ledün” kelimesi, Türkçe’de de kulandığımız “nezdinde, yanında” manasını ifade eden “inde” kelimesiyle eş anlamlıdır. Kur’an’da pek çok defa geçen bu kelime, Kehf sûresinde Musa ile Hızır kıssasında Hızır hakkında: “Biz ona tarafımızdan (ledün) bir ilim öğretmiştik” (el-Kehf, 18/65) şeklinde geçmektedir. Ayette geçen “ledünnî ilim”, “gaybî ilim ve ilahî esrarı kavrama” manasında bir terimdir. Ayette Hızır’a verildiği bildirilen ilmi, peygamberlere verilen ilimden ayıran özellik, “öğretim biçimi”dir. Bu yüzden ayette “öğretmiştik” (allem-nahu) tabiri kullanılmıştır. Değilse peygamberlerin ilmi de Hakk katındandır.

Mûsa’ya, Hakk katından peygamber olması hasebiyle verilen ilim, dini hükümlerdi, ibadet, muamelat ve ahlak bilgisiydi. Hızır’a verilen bilgi ise olayların ve eşyanın sırlarını kavramaktı. Nitekim bu olayı anlatan bir hadis-i şerifte Hızır’ın Musa’ya şöyle dediği rivayet edilmiştir:

“Ya Musa, ben Allah’ın bana öğrettiği bir ilme sahibim ki, sen onu bilmezsin. Sen de Allah’ın sana öğrettiği bir ilme sahipsin ki, ben onu bilmem.” (Buharı, İlim, 44). Ayet ve hadislerde geçen bu kavram, ilham ve keşf yolu ile elde edilen hakîkat bilgisine “alem” olmuştur. Bu itibarla “ledünnî bilgi”, fikrî, zihnî ve de düşünce temrinleriyle elde edilen bir bilgi türü olmayıp, taraf-ı ilahîden gelir. Bu bilgi türünde akış, eserden müessire, vicdandan vücuda değil, müessirden esere, vücüddan vicdana doğrudur. “Ledünnî bilgi” bir keşf işi olduğundan, “keşf” kavramıyla da alakalıdır. Hatta çoğu zaman bu iki kavram birbirinin yerine de kullanılır.

Keşf lügatte “perdenin açılması” demektir. Tasavvuf kavramı olarak anlamı ise gerek vücûd ve gerekse şühûd açısından; yani gerek görmek suretiyle, gerekse idrak yoluyla perdelerin arkasındaki gizli manalara ve gerçeklere muttali olmaktır. Kur’an’da insanın gözünden gaflet perdesi kalkıp (keşf), basiretle kainata baktığında çok ince bazı sırlara aşina olabileceğine işaret edilmiştir: “Andolsun sen gaflette idin; derhal biz senin perdeni kaldırdık (keşf). Bugün artık gözün keskindir.” (Kaf, 50/22) Yani artık ilahi incelikleri görebilecek bir basirete sahibsin.

Ayette “basiret”, gözünden gaflet perdesinin kalkması anlamına gelen “keşf” tasavvufta ibadet ve taat sonucu mazhar olunacak basiretle kainat kitabını okumak ve bu suretle bir takım sırlara erişmek manasına kullanılmıştır.

Tasavvuf, bir boyutuyla insanı ahlakî kemale hazırlayan bir eğitim sistemi, bir boyutuyla da bilgi ve ma’rifet yoludur. “Seyr u sülûk”diye ifade edilen tasavvufi eğitim, ruhî yükselişi hedeflemektedir. Ruhi yükseliş ve manevi terakki sonucu insanın vehbi bir takım bilgilere erişebileceği kabul edilmektedir. “Vehbî bilgi” adından da anlaşılacağı gibi, kula Hakk tarafından ilham yoluyla gelebilecek“keşfi” bilgilerdir. Vahiy ile asla karıştırılmamalıdır.

Bütün İslamî ilimlerin kaynağı Kur’an ve sünnettir. Bu kaynakların yorumu konusunda fıkıh ve kelam gibi ilimler, akıl aracılığı ile “istidlal ve nazar” yolunu kullanırken tasavvuf; “keşf ve ilham”; yani ledün yolunu kullanmaktadır. Ancak ilm-i ledün sırrına ermek; ibadet, riyazat ve mücahede ile belli bir manevi olgunluğa ermeyi gerektirmektedir. Kur’an-ı Kerim ayetleriyle hadislerde insanın ibadet, takva ve manevi yükseliş sonucu bir takım ince seziş, ilham ve bilgilere erişebileceğine delil olabilecek ifadeler vardır. Nitekim Kehf suresinde (18/65-82) Musa ile Hızır’ın arkadaşlığı sırasında Musa’nın olayların dış yüzüne bakarak hükmettiği, Hızır’ın ise “ilm-i ledün” sayesinde mes’elenin içyüzüne vakıf olduğu görülmektedir.

Bu konuda delil sayılan diğer ayetlerden bazıları şöyledir:

“Takva üzere olunuz ki Allah size öğretsin” (el-Bakara, 2/282).

“Eğer takva üzere olursanız Allah size furkan ve nur verir” (el-Enfal, 8/29).

“Allah’tan korkun ve Rasûlü’ne inanın ki, Allah size rahmetinden bir pay ayırsın, sizin için, Işığında yürüyeceğiniz bir nur ortaya koysun” (el-Hadid, 57/28).

Bu ayetlerde geçen “furkan, rahmet ve nur” gibi kavramlar, bir bakıma insanda meydana gelen “gönül aydınlanması sayesinde ortaya çıkan vehbî ilim” diyebileceğimiz keşf, feth ve ilhamlar, ruhi tecrübe ve sezişlerdir.

Bu konuya delil olabilecek hadislerden bazıları şöyledir.

“Her ümmetin muhaddesleri; keşf ve ilhama mazhar kişileri vardır. Bu ümmetin muhaddeslerinden biri de Ömer b. Hattab’dır.”(Buhari, Fazail, 16)

“Öğrendikleriyle amel edene Allah Teala bilmediklerini öğretir.” [Keşfü’1-hafa, II, 265 (2542)]

“Kırk gün süreyle Allah’a ihlasla amel edenin kalbinden lisanına hikmet pınarları akmaya başlar.” [Keşfü’1-hafa, II, 223 (2361)1

Keşf ve ilham, mutasavvıflar için hakikata ulaşmada bir yol ve bir araç olmakla birlikte, hiçbir zaman gaye değildir. Çünkü keşf ve ilham sadece sahibini bağlar. Sofinin keşfi, müctehidin içtihadı gibidir. Hatâ ve savâb ihtimali her zaman vardır.

Tasavvuf, havassa aid birledün ilmidir. Mutasavvıflar arasında yaygın olan görüşe göre Hz. Peygamber (s.a.)’in Allah’tan aldığı üç nevi ilim vardır. Bunlardan biri, Hz. Peygamberin ashabının hepsine öğrettiği, emir ve nehiylerden oluşan şeriat ilmi, diğer ashabın bazılarına talim buyurduğu özel ilim (tarîkat, tasavvuf; ya da havas ilmi), bir diğeri de Allah ile kendisi arasında bir şifre mesabesinde olan ve manası sadece kendisine malum, muhatabı bizzat kendileri olan ilimdir. Kur’an’daki hurüf-i mukattaa ve müteşabih ayetler bu türdendir. Allah Rasûlü’nün bizzat kendisinin: “Siz benim bildiklerimi bilmiş olsaydınız, çok ağlar, az gülerdiniz.” (Buhari Küsûf, 2;Müslim Salat, 112) hadis-i şerifi Hz. Peygamberin her aldığı bilgiyi aktarmakla yükümlü olmadığını göstermektedir. Ayrıca şu hadisler, Efendimiz’in bazı sahabilere mahrem şekilde öğrettiği öne sürülen bir bilginin var olduğuna delil sayılmaktadır: Hz. Ebû Hüreyre der ki: ” Ben Allah Rasûlü’nden iki kap ilim aldım. Bunlardan birini halka anlattım. Diğerini eğer meydana çıkarıp anlatacak olsaydım, şu boynum giderdi” (Buharî, ilim, 42) Mutasavvıflara göre bu hadiste geçen ve anlatılmayan ilim, şeriata bağlılık ve Hz. Peygamber’e muhabbet sonucu meydana gelen ledün ilmidir.

Yine Muaz b. Cebel’in bir gün Rasûlullah’ın terkisine bindiği, orada kendisine bir başkasına açıklanmasına izin verilmeyen bir sırr ve gizli bir bilgi verdiği rivayet olunmaktadır. (bk. Buharî, ilim, 49)

Allah Rasûlü’nün sırdaşı Ebû Huzeyfe’ye, özellikle nifak ve münafıklar konusunda kıyamete kadar olacak şeyleri haber verdiği bilinmektedir.

Ebû Bekir (r.a.) ile konuşmakta olan Allah Rasûlü’nün yanına gelen Hz. Ömer’in sanki arap olmayan bir kimse gibi konuşulanlardan hiçbir şey anlamadığı rivayet edilmektedir. Bütün bunlar, Allah Rasûlü’nün bazı sahabilere özel bilgiler verdiğine delil sayılabilir.

Allah Rasulü’nden ilm-i havass adıyla öğrenilen ve daha sonraki nesillere yazılı ve sözlü olarak değil de, manevi veraset, ruhi tecrübe ve hal yoluyla intikal eden; ibadet ve muhabbet sonucu elde edilen, ilm-i ledün adıyla anılan bir bilgi türü vardır. Bu bilgi türü, tasavvufun konusuna girmektedir. Çünkü tasavvufun konusu “marifetullah”; yani Allah’ı tanımaktır.

Keşf, ma’rifet-i ilahiyyede bir bilgi yöntemidir. Ayet ve hadislerin yorumlanmasında da “keşfi bilgi ve ilham” işarî tefsir ve yoruma kaynaklık etmiştir. Mutasavvıfların kullandığı bilgi yöntemi olan keşfi, en iyi yorumlayanlardan biri İmam Gazzalî’dir. Keşfî bilginin kaynağını vahyin kaynağıyla aynı gören İbn Arabi ise bu konuyu en iyi şekilde sistematize edendir.

PROF.DR HASAN KAMİL YILMAZ]]> Ledün” kelimesi, Türkçe’de de kulandığımız “nezdinde, yanında” manasını ifade eden “inde” kelimesiyle eş anlamlıdır. Kur’an’da pek çok defa geçen bu kelime, Kehf sûresinde Musa ile Hızır kıssasında Hızır hakkında: “Biz ona tarafımızdan (ledün) bir ilim öğretmiştik” (el-Kehf, 18/65) şeklinde geçmektedir. Ayette geçen “ledünnî ilim”, “gaybî ilim ve ilahî esrarı kavrama” manasında bir terimdir. Ayette Hızır’a verildiği bildirilen ilmi, peygamberlere verilen ilimden ayıran özellik, “öğretim biçimi”dir. Bu yüzden ayette “öğretmiştik” (allem-nahu) tabiri kullanılmıştır. Değilse peygamberlerin ilmi de Hakk katındandır.

Mûsa’ya, Hakk katından peygamber olması hasebiyle verilen ilim, dini hükümlerdi, ibadet, muamelat ve ahlak bilgisiydi. Hızır’a verilen bilgi ise olayların ve eşyanın sırlarını kavramaktı. Nitekim bu olayı anlatan bir hadis-i şerifte Hızır’ın Musa’ya şöyle dediği rivayet edilmiştir:

“Ya Musa, ben Allah’ın bana öğrettiği bir ilme sahibim ki, sen onu bilmezsin. Sen de Allah’ın sana öğrettiği bir ilme sahipsin ki, ben onu bilmem.” (Buharı, İlim, 44). Ayet ve hadislerde geçen bu kavram, ilham ve keşf yolu ile elde edilen hakîkat bilgisine “alem” olmuştur. Bu itibarla “ledünnî bilgi”, fikrî, zihnî ve de düşünce temrinleriyle elde edilen bir bilgi türü olmayıp, taraf-ı ilahîden gelir. Bu bilgi türünde akış, eserden müessire, vicdandan vücuda değil, müessirden esere, vücüddan vicdana doğrudur. “Ledünnî bilgi” bir keşf işi olduğundan, “keşf” kavramıyla da alakalıdır. Hatta çoğu zaman bu iki kavram birbirinin yerine de kullanılır.

Keşf lügatte “perdenin açılması” demektir. Tasavvuf kavramı olarak anlamı ise gerek vücûd ve gerekse şühûd açısından; yani gerek görmek suretiyle, gerekse idrak yoluyla perdelerin arkasındaki gizli manalara ve gerçeklere muttali olmaktır. Kur’an’da insanın gözünden gaflet perdesi kalkıp (keşf), basiretle kainata baktığında çok ince bazı sırlara aşina olabileceğine işaret edilmiştir: “Andolsun sen gaflette idin; derhal biz senin perdeni kaldırdık (keşf). Bugün artık gözün keskindir.” (Kaf, 50/22) Yani artık ilahi incelikleri görebilecek bir basirete sahibsin.

Ayette “basiret”, gözünden gaflet perdesinin kalkması anlamına gelen “keşf” tasavvufta ibadet ve taat sonucu mazhar olunacak basiretle kainat kitabını okumak ve bu suretle bir takım sırlara erişmek manasına kullanılmıştır.

Tasavvuf, bir boyutuyla insanı ahlakî kemale hazırlayan bir eğitim sistemi, bir boyutuyla da bilgi ve ma’rifet yoludur. “Seyr u sülûk”diye ifade edilen tasavvufi eğitim, ruhî yükselişi hedeflemektedir. Ruhi yükseliş ve manevi terakki sonucu insanın vehbi bir takım bilgilere erişebileceği kabul edilmektedir. “Vehbî bilgi” adından da anlaşılacağı gibi, kula Hakk tarafından ilham yoluyla gelebilecek“keşfi” bilgilerdir. Vahiy ile asla karıştırılmamalıdır.

Bütün İslamî ilimlerin kaynağı Kur’an ve sünnettir. Bu kaynakların yorumu konusunda fıkıh ve kelam gibi ilimler, akıl aracılığı ile “istidlal ve nazar” yolunu kullanırken tasavvuf; “keşf ve ilham”; yani ledün yolunu kullanmaktadır. Ancak ilm-i ledün sırrına ermek; ibadet, riyazat ve mücahede ile belli bir manevi olgunluğa ermeyi gerektirmektedir. Kur’an-ı Kerim ayetleriyle hadislerde insanın ibadet, takva ve manevi yükseliş sonucu bir takım ince seziş, ilham ve bilgilere erişebileceğine delil olabilecek ifadeler vardır. Nitekim Kehf suresinde (18/65-82) Musa ile Hızır’ın arkadaşlığı sırasında Musa’nın olayların dış yüzüne bakarak hükmettiği, Hızır’ın ise “ilm-i ledün” sayesinde mes’elenin içyüzüne vakıf olduğu görülmektedir.

Bu konuda delil sayılan diğer ayetlerden bazıları şöyledir:

“Takva üzere olunuz ki Allah size öğretsin” (el-Bakara, 2/282).

“Eğer takva üzere olursanız Allah size furkan ve nur verir” (el-Enfal, 8/29).

“Allah’tan korkun ve Rasûlü’ne inanın ki, Allah size rahmetinden bir pay ayırsın, sizin için, Işığında yürüyeceğiniz bir nur ortaya koysun” (el-Hadid, 57/28).

Bu ayetlerde geçen “furkan, rahmet ve nur” gibi kavramlar, bir bakıma insanda meydana gelen “gönül aydınlanması sayesinde ortaya çıkan vehbî ilim” diyebileceğimiz keşf, feth ve ilhamlar, ruhi tecrübe ve sezişlerdir.

Bu konuya delil olabilecek hadislerden bazıları şöyledir.

“Her ümmetin muhaddesleri; keşf ve ilhama mazhar kişileri vardır. Bu ümmetin muhaddeslerinden biri de Ömer b. Hattab’dır.”(Buhari, Fazail, 16)

“Öğrendikleriyle amel edene Allah Teala bilmediklerini öğretir.” [Keşfü’1-hafa, II, 265 (2542)]

“Kırk gün süreyle Allah’a ihlasla amel edenin kalbinden lisanına hikmet pınarları akmaya başlar.” [Keşfü’1-hafa, II, 223 (2361)1

Keşf ve ilham, mutasavvıflar için hakikata ulaşmada bir yol ve bir araç olmakla birlikte, hiçbir zaman gaye değildir. Çünkü keşf ve ilham sadece sahibini bağlar. Sofinin keşfi, müctehidin içtihadı gibidir. Hatâ ve savâb ihtimali her zaman vardır.

Tasavvuf, havassa aid birledün ilmidir. Mutasavvıflar arasında yaygın olan görüşe göre Hz. Peygamber (s.a.)’in Allah’tan aldığı üç nevi ilim vardır. Bunlardan biri, Hz. Peygamberin ashabının hepsine öğrettiği, emir ve nehiylerden oluşan şeriat ilmi, diğer ashabın bazılarına talim buyurduğu özel ilim (tarîkat, tasavvuf; ya da havas ilmi), bir diğeri de Allah ile kendisi arasında bir şifre mesabesinde olan ve manası sadece kendisine malum, muhatabı bizzat kendileri olan ilimdir. Kur’an’daki hurüf-i mukattaa ve müteşabih ayetler bu türdendir. Allah Rasûlü’nün bizzat kendisinin: “Siz benim bildiklerimi bilmiş olsaydınız, çok ağlar, az gülerdiniz.” (Buhari Küsûf, 2;Müslim Salat, 112) hadis-i şerifi Hz. Peygamberin her aldığı bilgiyi aktarmakla yükümlü olmadığını göstermektedir. Ayrıca şu hadisler, Efendimiz’in bazı sahabilere mahrem şekilde öğrettiği öne sürülen bir bilginin var olduğuna delil sayılmaktadır: Hz. Ebû Hüreyre der ki: ” Ben Allah Rasûlü’nden iki kap ilim aldım. Bunlardan birini halka anlattım. Diğerini eğer meydana çıkarıp anlatacak olsaydım, şu boynum giderdi” (Buharî, ilim, 42) Mutasavvıflara göre bu hadiste geçen ve anlatılmayan ilim, şeriata bağlılık ve Hz. Peygamber’e muhabbet sonucu meydana gelen ledün ilmidir.

Yine Muaz b. Cebel’in bir gün Rasûlullah’ın terkisine bindiği, orada kendisine bir başkasına açıklanmasına izin verilmeyen bir sırr ve gizli bir bilgi verdiği rivayet olunmaktadır. (bk. Buharî, ilim, 49)

Allah Rasûlü’nün sırdaşı Ebû Huzeyfe’ye, özellikle nifak ve münafıklar konusunda kıyamete kadar olacak şeyleri haber verdiği bilinmektedir.

Ebû Bekir (r.a.) ile konuşmakta olan Allah Rasûlü’nün yanına gelen Hz. Ömer’in sanki arap olmayan bir kimse gibi konuşulanlardan hiçbir şey anlamadığı rivayet edilmektedir. Bütün bunlar, Allah Rasûlü’nün bazı sahabilere özel bilgiler verdiğine delil sayılabilir.

Allah Rasulü’nden ilm-i havass adıyla öğrenilen ve daha sonraki nesillere yazılı ve sözlü olarak değil de, manevi veraset, ruhi tecrübe ve hal yoluyla intikal eden; ibadet ve muhabbet sonucu elde edilen, ilm-i ledün adıyla anılan bir bilgi türü vardır. Bu bilgi türü, tasavvufun konusuna girmektedir. Çünkü tasavvufun konusu “marifetullah”; yani Allah’ı tanımaktır.

Keşf, ma’rifet-i ilahiyyede bir bilgi yöntemidir. Ayet ve hadislerin yorumlanmasında da “keşfi bilgi ve ilham” işarî tefsir ve yoruma kaynaklık etmiştir. Mutasavvıfların kullandığı bilgi yöntemi olan keşfi, en iyi yorumlayanlardan biri İmam Gazzalî’dir. Keşfî bilginin kaynağını vahyin kaynağıyla aynı gören İbn Arabi ise bu konuyu en iyi şekilde sistematize edendir.

PROF.DR HASAN KAMİL YILMAZ]]>